Bài Học Về Tiên Tri Trong Kinh Thánh - Bài 5: Biểu tượng của lời tiên tri

21-11-2017 109

Tại sao các tiên tri dùng ngôn ngữ biểu tượng và những hành động để truyền đạt sứ điệp của họ?

Các tiên tri có khi nào nói một loại ngôn ngữ huyền bí không?

Làm sao ngày nay hiểu được loại ngôn ngữ tiên tri này?

Khi chúng ta nghĩ về các Đấng tiên tri cổ xưa như Ê-li, Ê-xê-chi-ên và Giăng, người làm báp-tem chúng ta hình dung ra những người râu tóc xồm xoàm thường thấy những dị tượng và có những giấc mơ khác thường. Dường như họ là những người đặc biệt của Chúa. Thật sự thì họ chắc chắn đã nghe tiếng Chúa phán và Ngài đã bảo họ nói những gì với dân chúng thời họ. Đôi khi lời nói của họ huyền bí khó hiểu. Nhưng họ không phải chỉ là người phát ngôn của Chúa thôi, họ còn hành động cho Ngài nữa. Làm sao chúng ta giải thích được những lời khó hiểu và những hành động khác thường này?

Trước tiên hãy nói về các hành động biểu tượng của các vị tiên tri này. Nhà tiên tri không phải chỉ là một sứ giả, ngay cuộc đời người ấy cũng là một sứ điệp rồi. Chúa kêu gọi cả con người của người ấy và cuộc sống của nhà tiên tri trước công chúng cũng là một bài giảng sống rồi.

Tiên tri Ê-sai nói rằng ông và con cái mà Chúa ban cho ông là “những dấu chỉ và điềm trong Y-sơ-ra-ên của Chúa”; ông còn đặt tên một đứa con là Sê-a Gia-súp  (nghĩa là kẻ sót lại trở về)(Ê-sai 7:3).

Tương tự như thế, tiên tri Ô-sê được lệnh Chúa truyền đi kết hôn với một gái mãi dâm, biểu tượng cho quan hệ giữa Chúa và dân tộc Do-thái bất trung bất nghĩa (Ô-sê 1:2-3). Mỗi đứa con họ sinh ra đều mang một tên có ý nghĩa về thái độ của Chúa đối với dân Chúa phản loạn (Ô-sê 1:4-9). Sứ điệp của Chúa truyền cho dân Chúa là qua những biểu tượng này. Mỗi khi họ thấy Ô-sê, thấy người vợ và những đứa con của họ, thì họ lại nhớ đến lời cảnh báo của Chúa.

Đôi khi nhà tiên tri còn được kêu gọi thi hành những việc làm khó khăn và đau đớn nữa. Chúa truyền dạy nhà tiên tri Ê-xê-chi-ên rằng người vợ của ông sắp chết và bảo ông: “nhưng ngươi sẽ chẳng than thở, chẳng khóc lóc, và nước mắt ngươi chẳng chảy ra. Hãy than thầm; chớ phát tang cho kẻ chết; khá vấn khăn trên đầu ngươi;mang giày vào chân ngươi. Chớ che môi lại và đừng ăn bánh của kẻ khác….Ê-xê-chi-ên sẽ là một dấu hiệu cho các ngươi,phàm sự nó đã làm, thì các ngươi cũng sẽ làm.  Khi mọi sự đó xảy đến, các ngươi sẽ biết Ta là Chúa Giê-hô-va. ” (Ê-xê-chi-ên 24:16-27).

Chúa còn phán bảo tiên tri làm nhiều hành động biểu hiệu khác nữa, chứng tỏ rằng thông thường hành động nói mạnh hơn lời nói.

Tiên tri Ê-sai phải ở truồng và đi chân không trong ba năm “làm dấu và điềm chỉ về Ê-díp-tô và Ê-thi-ô-pi thể nào, thì những phu tù của Ê-díp-tô và lưu tù của Ê-thi-ô-pi cả trẻ lẫn già cũng sẽ bị vua A-si-ri giải đi trần truồng chân không, bày mông ra thể ấy, để làm nhục nước Ê-díp-tô.” (Ê-sai 20:3-4).

Tiên tri Giê-rê-mi phải đập vỡ một cái bình gốm nơi trũng của con trai Hi-nôm với sứ điệp của Chúa rằng: “Ta sẽ đập vỡ dân này và thành này cũng như đập cái bình bằng gốm, chẳng còn làm liền lại được; người ta sẽ chôn thây tại Tô-phết, cho đến thiếu chỗ để chôn.”(Giê-rê-mi 19:1-15).

Nhưng các tiên tri phát ngôn là chính chứ không phải hành động. Vì sao ngôn ngữ của họ đôi khi khó hiểu? Một lý do là vì nhiều khi tường thuật lại nội dung của những giấc mơ và những dị tượng. Những lời tiên tri này cần được giải thích rõ mới hiểu được. Như trường hợp Sáng Thế Ký 40-41 và Đa-ni-ên 2.

Nhiều khi, chỉ có ý nghĩa tổng quát của giấc mơ hay dị tượng là rõ mà thôi. Thí dụ như các dị tượng trong Khải Huyền của sứ đồ Giăng từng là chủ đề của nhiều cuộc ước đoán. Đâu là ý nghĩa của mỗi con thú, mỗi sinh vật, mỗi cái bát, và mỗi chiếc kèn? Trong mỗi thế hệ, người ta giải thích khác nhau, với đủ loại bất đồng và ước đoán. Người ta cũng tiên đoán như thế và chúng ta cũng nên khôn ngoan, đừng võ đoán cũng đừng giáo điều quá. Nhưng một điều bao giờ cũng rất rõ: sự mạc khải hay khải huyền cho thấy sự đắc thắng sau cùng của quyền năng Đức Chúa Trời đối với mọi quyền lực của tối tăm.  Mặc dù những trận chiến kinh hoàng và nhiều đau khổ, con dân Chúa cuối cùng cũng sẽ cùng Chúa thống trị trong một vương quốc không có tội ác và tranh chiến.

Các nhà tiên tri, nhất là tiên tri Ê-xê-chi-ên, hay nói đến các Ẩn Dụ những con chim, cây cối hay các con thú biểu tượng cho các nước. Trong khi các chi tiết cũng đã có ý nghĩa, quan trọng vẫn là ý nghĩa tổng quát, và nhà tiên tri luôn cẩn thận cho biết rõ.

Một lý do khác khiến cho lời tiên tri không luôn luôn được đọc như sách lịch sử là vì sứ điệp của các lời này liên quan đến mỗi thế hệ. Nếu các lời tiên tri lúc nào cũng hoàn toàn đặc biệt, luôn luôn có những chi tiết về tên gọi, nơi chốn và sự kiện, thì sẽ trở thành ngày tháng nhất định. Nhưng trong sự khôn ngoan của Chúa, các tiên tri có sứ điệp cho thời đại của họ cũng như sứ điệp cho chúng ta 2500 năm về sau.

Lời tiên tri vừa có thời gian lại vừa vô thời gian. Vì vậy, khi đọc các sách tiên tri, lúc nào cũng nên đặt các câu hỏi: Quan hệ của lời tiên tri này với thời đại của tác giả như thế nào? Đối với chúng ta ngày nay thì sao?

Thí dụ như khi đọc sách tiên tri A-mốt: Câu trả lời cho các câu hỏi trên là: Lời tiên tri của A-mốt đối đầu với sự bất công của xã hội vô đạo thời đó, và cũng đụng chạm đến chúng ta ngày nay.

Nếu chúng ta đọc các sách tiên tri đúng cách, chúng ta sẽ không bao giờ lầm lẫn.

Chúng ta sẽ được thách thức và khuyến khích, nhưng chúng ta sẽ để các huyền nhiệm lại cho Chúa.

Những sự bí mật thuộc về Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta; song những sự bày tỏ thuộc về chúng ta, và con cháu chúng ta đời đời, để chúng ta làm theo mọi lời của luật pháp này.”

(Phục Truyền Luật Lệ Ký 29:29)

29Có nhiều điều huyền diệu Chúa không cho chúng ta biết. Nhưng Ngài tiết lộ những luật lệ này để chúng ta và con cháu chúng ta tuân giữ đời đời.”

(Bản Thánh Kinh Diễn Ý 1994)

Nguyễn Sinh biên soạn!