Giáo Sĩ William Charles Cadman

02-06-2014 3211
Tạp chí The Alliance Weekly  (CMA) số cuối năm 1950 có đăng một bài tiểu sử cố Mục sư William Charles Cadman, tóm tắt như sau:

Một giáo sĩ can trường,  một nhà tiên phong và người xây dựng Hội Thánh của Chúa Cứu Thế vừa chấm dứt công lao trên đất và về với Chúa,  nơi mà thánh Phao-lô ngày xưa nói là tốt hơn ở dưới đất nhiều.

Trên quan điểm của loài người,  Hội Truyền Giáo và Hội Thánh tại Đông Dương ngày 7 tháng  12  năm 1948 vừa qua đã mất đi Mục sư William Charles Cadman.  Công nghiệp của vị mục sư này thật tận tuỵ và kết quả rất to lớn,  nhất là cơ sở ấn loát Tin Lành tại Hà-nội thành lập từ năm 1918,  đây là cơ quan đã đóng góp vào việc truyền bá Phúc Âm cho vùng đất rộng và chưa ai khai phá cũng như việc tăng trưởng và phát triển Hội Thánh nói chung tại Đông Dương.

Mục sư Cadman sinh tại Rotherhithe,  Luân-đôn,  Anh quốc ngày 4 tháng tư năm 1883.  Thời thanh niên ông Cadman đã làm nghề  in.  Năm 1904,  ông tin nhận Chúa,  và được Chúa kêu gọi phục vụ Ngài.  Ông đã học tại Trường Kinh Thánh Cao Đẳng Toronto,  sau đó sang Hoa-kỳ học tại Viện Đào Tạo Giáo sĩ Nyack,  và tốt nghiệp năm 1910.

Tháng Chín năm 1910 ông lên đường sang Nam Hoa làm giáo sĩ,  nhưng sau bốn năm,  ông đã xuống Đông Dương như một trong những giáo sĩ tiên phong tại vùng này. Ngày 27  tháng Bẩy năm 1915,  ông Cadman kết hôn với cô Grace Hazenberg và sang Việt-nam.  Ông bà Cadman chỉ có một con gái tên là Agnes,  lâm bệnh chết vào lúc sáu tuổi.

Bà Cadman nhũ danh là Grace Hazenberg,  sinh ngày 27 tháng Chín, 1876 tại Fulton,  thuộc bang Illinois Hoa-kỳ.  Thời thơ ấu của bà ở với cha mẹ là giáo sĩ tại Nam Phi.  Bà tốt nghiệp cử nhân tại Nam Phi,  sau đó về Toronto,  Canada học và tốt nghiệp Cao học về Kinh Thánh.

Khi đến Đà-nẵng,  lúc đó gọi là Tourane,  ông bà Cadman đã ra công học tiếng Việt gần một năm,  nhưng chính quyền thời ấy gây khó khăn nên lại phải về Trung Hoa mấy tháng và mùa thu năm 1916 mới trở sang Đà-nẵng.  Vừa học tiếng Việt,  ông bà Cadman vừa đi truyền giáo trong vùng Hội-an và Huế.  Cũng trong năm 1916 ông bà Cadman ra Hà-nội.  Thoạt tiên thuê nhà giảng Tin Lành ở phố Hàng Đào.  Sau một thời gian lại thuê một nhà khác tại Cầu Gỗ.  Sang năm 1917,  ông bà Cadman tìm được một miếng đất ngay tại trung tâm thành phố Hà-nội.  Miếng đất này hiện giáp chợ Hàng Da và ở phố Ngõ Trạm.  Tại miếng đất này,  Mục sư Cadman đã xây dựng cơ sở gồm một nhà thờ,  một nhà ấn loát và nhiều nhà cửa dành cho giáo sĩ và mục sư phục vụ cư ngụ cho đến hiện nay.  Đây cũng là trung tâm phổ truyền Tin lành trên khắp miền Bắc.

Sau khi mua cơ sở tại Hà-nội,  ông bà Cadman bắt tay ngay vào việc phiên dịch Kinh Thánh và phát hành sách báo phổ truyền Tin-lành.  Ông bà Cadman đã tiếp xúc và làm quen với nhiều người trí thức Việt-nam kể cả nhà văn Phan Khôi và học giả Hoa Bằng Hoàng Thúc Trâm.  Chính các học giả này đã giúp bà Cadman trong việc hiệu đính bản Kinh Thánh tiếng Việt và in tại Trung Hoa năm 1925  và phát hành tại Việt Nam.  Cuốn Kinh Thánh này vẫn còn được sử dụng trên toàn cõi Việt-nam và nhiều nước trên thế giới trong vòng người Việt.    Giáo sĩ E. F.  Irwin trong số báo Alliance Weekly ngày 1 tháng Sáu năm 1946 đã viết về cuốn Kinh Thánh tiếng việt kể trên như sau:

Cuốn Kinh Thánh tiếng An nam là một công trình kỉ niệm công khó trung tín và kiên trì của bà Cadman.  Cuốn này tốn hết mười năm để phiên dịch sang tiếng Việt,  với công khó và văn tài của nhiều người,  nhưng bà Cadman đã đảm nhiệm phần lớn nhất và khó khăn nhất.  Về phương diện văn chương,  nhiều học giả đương thời đã ca ngợi bản Kinh Thánh này,  vì cho đến năm 1925 quốc ngữ vẫn chưa phổ thông và người ta vẫn còn dùng chữ Nôm hoặc chữ Hán.  Nhiều người lại quay sang học chữ Pháp.  Bản Kinh Thánh tiếng Việt đã được sử dụng lối văn chương bình dân,  ai đọc cũng hiểu được,  dễ phổ biến cho mọi từng lớp người Việt.

Cuốn Kinh Thánh tiếng Việt sau đó đã tái bản nhiều lần trong ngót 80 năm và hiện nay vẫn còn được ưa chuộng,  chứng tỏ  tài năng và công ơn của bà Cadman vĩ đại biết bao.

Nhưng bà Cadman không phải chỉ phiên dịch Kinh Thánh,  bà còn là người chuyển ngữ cuốn thánh ca đầu tiên của giáo hội Tin Lành,  khi ấy gọi là Thơ Thánh.  Đây cũng là bước tiên phong trong nhạc dùng trong nhà thờ bằng tiếng Việt.

Ông bà Cadman sau khi hoàn tất cuốn Kinh Thánh và Thơ Thánh tiếng Việt,  đã bắt đầu viết tờ báo đầu tiên của Hội Thánh Tin Lành Việt Nam  lấy tên là Thánh Kinh Báo.  Số đầu tiên phát hành vào tháng  Ba năm 1931.  Đây là tờ thông tin,  báo cáo công tác truyền giáo,  phổ biến các bài giảng,  cung cấp các bài học cho Trường Chủ Nhật của Hội thánh trong hơn 15 năm.  Các bài vở đều do ông bà Cadman chủ biên với sự đóng góp của một số mục sư truyền đạo người Việt, nổi danh nhất là ông Đỗ Đức Trí.  Tờ báo này vẫn còn là tài liệu nghiên cứu quý giá cho những ai muốn sưu khảo về Giáo Hội Tin Lành Việt Nam.

Bà Cadman sau 30 năm phục vụ Chúa tại Việt Nam,  đã qua đời ngày 26 tháng Tư năm 1946 tại Sài Gòn.  Ông Cadman sau đó đã về Hoa-kỳ nghỉ một thời gian,  tục  huyền với bà Anna Kegerize năm 1948,  và lại sang Việt Nam.

Khi ấy nhà in Tin Lành đã chuyển từ Hà-nội vào Đà-lạt.  Ngày 30 tháng Mười Một năm 1948 ông Cadman dự định ra Hà-nội để di chuyển nốt các dụng cụ in ấn vào Đà-lạt,  nhưng ông bị tai biến mạch máu não.  Ngày 7 tháng Mười Hai năm 1948 ông qua đời và được chôn cất tại Đà-lạt.

Cả ông và bà Cadman đều được an táng tại Việt-nam,  vùng đất mà họ đã đem cả đời sống hi sinh phục vụ.  Hiện nay mỗi khi con dân Chúa cầm đến quyển Kinh Thánh  (1925) bản cũ,  nên nhớ đến ông bà Cadman.  Riêng Hội Thánh Tin Lành Hà-nội tọa lạc tại số 2 phố Ngõ Trạm cũng không bao giờ có thể quên ơn khai sáng của ông bà Mục sư  và Giáo Sĩ Cadman.

Câu chuyện xưa trên đây phản ánh tình thương của  hai trong số những người tiên phong truyền giáo Tin Lành cho Việt Nam.  Ông bà đã sống và chết tại Việt Nam không phải vì một chủ thuyết nào,  nhưng chỉ muốn Tin Mừng cứu độ của Chúa Giê-xu được đến với người Việt,  và nhiều người được hưởng hạnh phúc thật do Chúa ban cho.

Điều chúng ta thán phục hơn cả là đầu thế kỷ 20,  khi sách báo Việt Nam dùng chữ Quốc Ngữ còn hiếm hoi thì  Tin Lành đã có toàn bộ cuốn Kinh Thánh (1925),  cuốn Thánh Ca (Thơ Thánh),  và cả một tạp chí mang tên Thánh Kinh Báo.  Không ai chối cãi được rằng các tác phẩm  này, so với thời đại, mang giá trị văn chương cao,  đóng góp rất nhiều cho việc phổ truyền tiếng Việt và đưa nhiều thế hệ người Việt vào niềm tin đặt nơi chân thần là Chúa Cứu Thế Giê-xu.

Nguyễn Sinh