BÀI 10: TIÊN TRI Ê-SAI

23-04-2018 317

TÌM HIỂU VỀ TIÊN TRI Ê-SAI

 

A. Tiên tri Ê-sai

Tiên tri Ê-sai là một người thuộc dòng dõi hoàng tộc quý phái. Trưởng thành trong cung điện và có địa vị trong xã hội. Không những ông là nhà tiên tri nhưng bà vợ ông cũng là một nữ tiên tri (Ê-sai 8:3,18). Ông phục vụ Chúa trong suốt 60 năm, truyền thuyết nói rằng ông bị sát hại dưới triều Vua Ma-na-se lúc ông 120 tuổi.

Tiên tri Ê-sai là một đặc sứ của Chúa sai đến nước Giu-đa. 2 Các Vua 15-20 miêu tả sự thối nát về chính trị và đạo đức của cả hai nước Giu-đa và Israel với sự đe dọa của các bạo cường lân bang. Nào là A-si-ri mạnh và chuyên xâm lấn ở phía Bắc. Trong khi đó kẻ thù Ai-cập trấn giữ phía nam. Cả hai bạo cường này đều âm mưu thống trị trong vùng, vì vậy mà mảnh đất Pa-lét-tin lúc đó trở thành bãi chiến trường liên miên.

Tiên tri Ê-sai cảnh báo về sự phán xét của Chúa giáng xuống vương quốc Giu-đa vì vương quốc này không làm trọn nhiệm vụ trong thế gian. Nhưng trong suốt sách tiên tri Ê-sai chúng ta thấy nói đến cuộc chiến thắng sau cùng của Chúa qua Người Đầy Tớ, là Cứu Chúa Giê-xu, Ngài sẽ mang lại chiến thắng sau cùng qua cuộc thương khó và sự chết hy sinh của Ngài (Ê-sai 53).
 

Tiên tri Ê-sai luôn trung thành trong sứ vụ. Ông vạch trần tội ác của nhân dân và kêu họ ăn năn tội trở về với Chúa. Chúa đặt một viễn vọng kính trước mắt các tiên tri để họ có thể nhìn vào tương lai. Mở đầu sách tiên tri Ê-sai có câu: “1Về đời Ô-xia, Giô-tham, A-cha và Ê-xê-chia, là các vua nước Giu-đa, thì Ê-sai, con trai A-mốt, có sự hiện thấy về nước Giu-đa và thành Giê-ru-sa-lem.”

Theo bản Thánh Kinh Diễn Ý 1987 thì câu này là:

1Chúa mở mắt cho Ê-sa, con A-mốt, thấy rõ thực trạng của nước Do-thái và thủ đô Giê-ru-sa-lem dưới triều các vua Ô-xia, Giô-tham, A-cha và Ê-xê-chia.”

Tiên tri Ê-sai là sứ giả của Chúa, rất mạnh bạo khi nói về thời của ông, nhưng là nhà tiên tri, ông cũng nói về tương lai nữa, vì ông là tiên tri của mọi thời đại.

Tiên tri Ê-sai là người Chúa đặt tại nước Giu-đa miền Nam của Do-thái. Ông sống vào thời mà đất nước Do-thái phía bắc bị giặc A-si-ri tàn phá. Tiên tri Ê-sai là tiếng nói đã cứu vương quốc Giu-đa trong thời gian thử thách kinh hoàng này.

Các tiên tri là những người phải đương đầu với hoàn cảnh đạo đức và tôn giáo trong thời của họ và là những người không tiếng tăm gì. Các tiên tri được Chúa sai đến khi dân Chúa đi sai bước trong lịch sử - khi họ đi vào những con đường sai trái. Lời của nhà tiên tri trong những lúc như thế rất là nghiêm khắc.

Phục Truyền Luật Lệ ký 18:18-19 có định nghĩa về nhà tiên tri như sau:

18ta sẽ lập lên cho chúng một đấng tiên tri như ngươi, thuộc trong anh em chúng, ta sẽ lấy các lời ta để trong miệng người, thì người sẽ nói cho chúng mọi điều ta phán dặn người.

19Bằng có ai không nghe theo lời ta mà đấng tiên tri nhân danh ta nói, thì ta sẽ hạch ai đó. Còn kẻ tiên tri có lòng kiêu ngạo, nhân danh ta nói điều chi ta không biểu người nói, hay là nhân danh các thần khác mà nói, thì kẻ tiên tri ấy phải chết.
 

B. Sách Tiên Tri Ê-sai

Sách tiên tri Ê-sai giống như một cuốn Kinh Thánh thu nhỏ, vì cũng có 66 chương như 66 sách của Kinh Thánh. Cũng chia ra phần đầu gồm có 39 chương, như 39 sách của Kinh Thánh Cựu Ước. Phần thứ hai cũng có 27 chương như Kinh Thánh Tân Ước có 27 sách.

Kinh Thánh Cựu Ước mở đầu với việc Chúa chống lại con người vì tội của họ. Ê-sai cũng mở đầu tương tự như vậy: “18Đức Giê-hô-va phán: Bây giờ hãy đến, cho chúng ta biện luận cùng nhau. Dầu tội các ngươi như hồng điều, sẽ trở nên trắng như tuyết; dầu đỏ như son, sẽ trở nên trắng như lông chiên.” (Ê-sai 1:18).

Phần đầu kết thúc với lời tiên tri về việc Vua Công Chính sẽ đến và việc cứu chuộc Israel (Chương 34-35) tương tự như Kinh thánh Cựu Ước kết thúc với lời tiên tri về vương quốc của Chúa Cứu Thế.

Phần thứ hai của sách tiên tri Ê-sai (chương 40) mở đầu với “tiếng kêu trong hoang mạc” (Giăng, người làm báp-tem) và liên hệ đến con người và sứ vụ của Chúa Cứu Thế. Kinh Thánh Tân Ước cũng bắt đầu với ông Giăng, người làm báp-tem, người mở đường cho Chúa Cứu Thế (Giăng 1:6,23).

6Có một người Đức Chúa Trời sai đến, tên là Giăng.

23Người trả lời: Ta là tiếng của người kêu trong đồng vắng rằng: Hãy ban đường của Chúa cho bằng, như đấng tiên tri Ê-sai đã nói.”.

Sách tiên tri Ê-sai kết thúc với khải tượng về trời mới và đất mới nơi mà dân Chúa công chính được sống. Kinh Thánh Tân Ước cũng tận cùng bằng cùng các khải tượng trong sách Khải Huyền.

Ê-sai giống như cái hộp đựng bảo ngọc, và chương 53 là viên ngọc quý nhất. Chương 53 của sách Ê-sai là chương cuối của phần đầu và cũng là chương đầu của 27 chương sau. Đây là chương nói về Chúa Cứu Thế:
5Nhưng người đã vì tội lỗi chúng ta mà bị vết, vì sự gian ác chúng ta mà bị thương, bởi sự sửa phạt người chịu chúng ta được bình an, bởi lằn roi người chúng ta được lành bịnh.” Ê-sai 53:5.

Chúng ta biết được về Chúa Cứu Thế Giê-xu khi nghe nhà tiên tri kêu lên rằng: “Ngài sẽ đến” và “Ngài sẽ trở lại” Chúa sẽ đến làm Chúa Cứu Thế, như chương 53 miêu tả, hạ mình mang lấy tội phạm của mỗi chúng ta. Nhưng Chúa cũng sẽ tái lâm trong đại quyền đại vinh, miêu tả trong chương 34.

Khi nhìn qua viễn vọng kính chúng ta sẽ thấy hai đỉnh núi cao với một thung lũng ở giữa. Một đỉnh là Gô-gô-tha, trên đó có Thập tự giá. Nhưng nếu nhìn xa hơn nữa chúng ta sẽ thấy một đỉnh núi khác. Trên đỉnh núi ấy có hào quang của một mão triều thiên, đó là đỉnh núi Ô-li-ve. Đôi mắt nhà tiên tri xưa phóng tầm nhìn xa hơn những đau thương trên Gô-gô-tha và bắt gặp vương quốc vinh quang rạng ngời sau đó.

Ê-sai nói về cái chết của Chúa Cứu Thế như sau:
Ê-sai 1:18  Đức Giê-hô-va phán: Bây giờ hãy đến, cho chúng ta biện luận cùng nhau. Dầu tội các ngươi như hồng điều, sẽ trở nên trắng như tuyết; dầu đỏ như son, sẽ trở nên trắng như lông chiên.” 

Ê-sai 53:3  "Người đã bị người ta khinh dể và chán bỏ, từng trải sự buồn bực, biết sự đau ốm, bị khinh như kẻ mà người ta che mặt chẳng thèm xem; chúng ta cũng chẳng coi người ra gì."

Đó là lúc Chúa Cứu Thế đến lần đầu. Sau đây là lúc Chúa sẽ trở lại:

Ê-sai 60:1 Hãy dấy lên, và sáng lòe ra! Vì sự sáng ngươi đã đến, và vinh quang Đức Giê-hô-va đã mọc lên trên ngươi.”

Ê-sai 2:2-5. "2Sẽ xảy ra trong những ngày sau rốt, núi của nhà Đức Giê-hô-va sẽ được lập vững trên đỉnh các núi, cao hơn các đồi. Mọi nước sẽ đổ về đó,

3và nhiều dân tộc sẽ đến mà nói rằng: Hãy đến; chúng ta hãy lên núi Đức Giê-hô-va, nơi nhà Đức Chúa Trời của Gia-cốp: Ngài sẽ dạy chúng ta về đường lối Ngài, chúng ta sẽ đi trong các nẻo Ngài. Vì luật pháp sẽ ra từ Si-ôn, lời Đức Giê-hô-va sẽ ra từ Giê-ru-sa-lem.

4Ngài sẽ làm sự phán xét trong các nước, đoán định về nhiều dân. Bấy giờ họ sẽ lấy gươm rèn lưỡi cày, lấy giáo rèn lưỡi liềm. Nước nầy chẳng còn giá gươm lên nghịch cùng nước khác, người ta chẳng còn tập sự chiến tranh.

5Hỡi nhà Gia-cốp, hãy đến, chúng ta hãy bước đi trong sự sáng của Đức Giê-hô-va."

 

Sau đây là những chi tiết về cuộc đời Chúa Cứu Thế được miêu tả trong sách tiên tri Ê-sai:

 Giáng Sinh - Ê-sai 7:14; 9:6 (xin độc giả vui lòng mở sách Ê-sai ra đọc các phần Kinh thánh này).

 Gốc gác gia đìnhÊ-sai 11:1

 Chịu xức dầu - Ê-sai 11:2

 Đức tính - Ê-sai 11:3-4

 Đời sống giản dị - Ê-sai 7:15

 Dịu hiền - Ê-sai 42:1-4

 Hi sinh - Ê-sai 53

 Phục sinh - Ê-sai 15:8

 Trị vì vinh quang - 11:3-16; 32

 

Bốn sứ điệp cho Giu-đa:

- Một nước vô đạo  - Ê-sai 1:2-4, 10-15, 21-23. (Xin độc giả vui lòng ngừng lại, mở sách Ê-sai đọc các câu này.)

- Sẽ bị xâm chiếm và tàn phá  - Ê-sai 1:5-8, 15, 20,28

- Phải ăn năn hối cải  - Ê-sai 1:16-19, 27

- Sự phục hồi  -  Ê-sai 1:9, 18, 24-31.

Vương quốc Giu-đa nghĩ rằng cứ tuân giữ mọi lễ nghi tôn giáo bề ngoài là mọi sự sẽ yên lành. Tiên tri Ê-sai tuyên cáo rằng: Họ giả hình (1:15). Ông bảo họ sẽ được tha thứ nếu ăn năn nhưng sẽ gặp nạn binh đao nếu cứ tiếp tục phản bội Chúa. Vì bỏ Chúa và phạm tội nên Giu-đa sẽ phải đối đầu với sự phán xét (1:1-31; 2:6-3:26). Tuy nhiên sẽ có một tương lai huy hoàng cho Giu-đa khi Chúa Cứu Thế tái lai. Giê-ru-sa-lem sẽ là thủ đô của vương quốc tương lai. ( Ê-sai 2:1-5; 4)

Lẽ đạo cứu chuộc rất khó hiểu, nhưng không phản lý luận mà rất hữu lý. Tôn thờ Chúa xứng đáng thì cũng ngay thẳng trước mọi người.

Ê-sai trong thời Vua Ô-xia và Vua Giô-tham. (Ê-sai 1-6)

Ê-sai 1: 1 ghi rằng: “1Về đời Ô-xia, Giô-tham, A-cha và Ê-xê-chia, là các vua nước Giu-đa, thì Ê-sai, con trai A-mốt, có sự hiện thấy về nước Giu-đa và thành Giê-ru-sa-lem.” Trong suốt triều các vua này, tiên tri Ê-sai là người rao truyền lời Chúa tại thủ đô Giê-ru-sa-lem.

Ê-sai 6:1-13 ta sẽ thấy tiên tri Ê-sai nhận được sứ vụ nhằm năm Vua Ô-xia (Uzziah) băng hà. Tuy nhiên tiên tri Ê-sai đã viết Ê-sai chương 1-5 trước đó. Cuộc đời 52 năm cầm quyền vinh quang của Vua Ô-xia (Uzziah) chấm dứt trong thê thảm của bốn năm ông Vua này bị phung cùi, và việc nước giao cho Giô-tham là con trai. Các chương đầu của sách tiên tri Ê-sai là nói về bốn năm này.

 

Sứ điệp của tiên tri Ê-sai

Tiên tri Ê-sai cảnh báo Giu-đa về sự điên dại và phản loạn (Ê-sai 1:2-9). Dân Chúa phạm các tội như tham dục, kết nối với dân ngoại và thờ cúng hình tượng (Ê-sai 2:6-9). Chúa gọi họ là cây nho không sinh trái. Chúa đã từng kiên nhẫn chịu đựng họ, rồi sửa phạt, bây giờ họ sẽ bị vua dân ngoại huỷ diệt.

Chúa kêu gọi tiên tri Ê-sai trong một kinh nghiệm không bao giờ quên được. Kinh nghiệm đó cho ông thấy sự nhơ bẩn của chính mình và nhận được sự thanh tẩy để đảm nhiệm một sứ vụ cảnh báo cho một thế giới phạm tội đang kêu cứu.

Kinh nghiệm của tiên tri Ê-sai khởi đầu trong khải tượng trong đền thờ:

Ê-sai thấy Chúa. (Xin bạn đọc vui lòng mở các câu Kinh thánh này đọc)

- Nhận tội lỗi:  Ê-sai 6:5

- Xưng tội:  Ê-sai 6:5

- Được thanh tẩy:  Ê-sai 6:7

- Dâng hiến:  Ê-sai 6:8

Sứ vụ Chúa sai:  Ê-sai 6:9 

 

Dưới thời Vua A-cha (Ahaz) Ê-sai 7-14

Vua A-cha công khai bỏ Chúa, thờ cúng hình tượng như dân ngoại. Vì tội này Chúa sai Rê-xin, vua Sy-ri và Phê-ca vua Israel vây hãm thành Giê-ru-sa-lem.

Ê-sai 7:3 ghi:

Đức Giê-hô-va bèn phán cùng Ê-sai rằng: Ngươi cùng con trai ngươi là Sê-a-Gia-súp hãy đi đón A-cha tại nơi cuối cống ao trên, trên đường cái ruộng thợ nện,

Bản Thánh Kinh Diễn Ý 1987 dịch lại câu này là:

3Chúa Hằng Hữu bảo Ê-sa: "Con dẫn Sê-gia, con trai con vào yết kiến A-cha. Con sẽ gặp A-cha tại cuối cống dẫn nước từ suối Ghi-hôn đến hồ trên, bên con đường đi về Cánh đồng Thợ Nhuộm.”

Chúa sai tiên tri Ê-sai đến khuyến khích vua A-cha. Ngoài việc tiên tri về cuộc xâm lăng của A-si-ri ghi trong chương 8, nhà tiên tri còn cho biết sự chấm dứt mọi vấn đề của Israel khi Chúa Cứu Thế Giáng sinh và sau này sẽ trị vì Vương quốc của Đa-vít trong thánh thiện công bằng vĩnh hằng. Nhà tiên tri cũng cho vua A-cha một dấu chỉ là nước Giu-đa sẽ không bị tiêu diệt - lời tiên tri về Em-ma-nu-ên:

14Vậy nên, chính Chúa sẽ ban một điềm cho các ngươi: nầy, một gái đồng trinh sẽ chịu thai, sanh ra một trai, và đặt tên là Em-ma-nu-ên.”   Ê-sai 7:14. (Xin vui lòng đọc Ê-sai 7:10-16).

Vua A-cha không theo lời góp ý của tiên tri Ê-sai mà theo ý riêng, và đất đai bị Chúa sửa phạt: Ê-sai 7:17-20.

Ê-sai 8:6-22:  nói về các dân tộc thờ cúng hình tượng bị trừng phạt như thế nào.

Ê-sai chương 9: 5-6 nói tiên tri về Chúa Cứu Thế Giê-xu

"Vì có một con trẻ sanh cho chúng ta, tức là một con trai ban cho chúng ta; quyền cai trị sẽ nấy trên vai Ngài. Ngài sẽ được xưng là Đấng Lạ lùng, là Đấng Mưu luận, là Đức Chúa Trời Quyền năng, là Cha Đời đời, là Chúa Bình an.

Quyền cai trị và sự bình an của Ngài cứ thêm mãi không thôi, ở trên ngôi Đa-vít và trên nước Ngài, đặng làm cho nước bền vững, và lập lên trong sự chánh trực công bình, từ nay cho đến đời đời. Thật, lòng sốt sắng của Đức Giê-hô-va vạn quân sẽ làm nên sự ấy!"

 

Lu-ca 1: 32-33 ghi lời thiên sứ báo tin cho Ma-ri rằng:

2Con trai ấy sẽ nên tôn trọng, được xưng là Con của Đấng Rất Cao; và Chúa, là Đức Chúa Trời, sẽ ban cho Ngài ngôi Đa-vít là tổ phụ Ngài. 3Ngài sẽ trị vì đời đời nhà Gia-cốp, nước Ngài vô cùng.”

Ê-sai 1: là các lời tiên tri về việc Chúa dùng tay A-si-ri để trừng phạt dân Chúa, sau đó là những việc tốt lành xảy ra cho dân Chúa.

Ê-sai 11 là hình ảnh vinh quang của vương quốc khi Chúa Cứu Thế trị vì trên đất.

Ê-sai 12 là bài ca ngợi Chúa Hằng Hữu.

Ê-sai 13 là tiên tri về sự đổ nát tan hoang của Ba-by-luân.

Ê-sai 14 là tiên tri về việc Chúa thương dân sót của Chúa và việc trừng phạt những kẻ từng tàn ác đối với dân Ngài.

 

Lời tiên tri dưới triều đại Ê-xê-chia (Hezekiah) Ê-sai 15-39

Triều đại Vua Ê-xê-chia của nước Giu-đa là một triều đại quan trọng trong lịch sử dân Chúa. Ê-xê-chia là một Vua đạo đức. Quân đội A-si-ri thường đe dọa các biên giới phía Bắc. Năm thứ sáu đời vua Ê-xê-chia thì Sa-ma-ri thủ đô của Israel bị A-si-ri xâm chiếm. Tám năm sau Giu-đa cũng rơi vào tay quân A-si-ri.

Năm thứ 14 đời vua Ê-xê-chia thì quân A-si-ri vây hãm Giê-ru-sa-lem (Ê-sai 36-37). Trong thời gian khoảng bốn năm, Ê-sai miêu tả cuộc xâm lăng của quân A-si-ri, việc lâm trọng bệnh của vua Ê-xê-chia và việc lành bệnh, sau cùng là việc quân A-si-ri bị thiên sứ tiêu diệt. Vua Ê-xê-chia toan tính cầu viện Ai-cập nhưng thất bại. Cuối cùng Chúa đã giải cứu.

Tuy nhiên trong thời gian này vương quốc Giu-đa và Israel sa sút do việc thờ cúng hình tượng và tham nhũng. Israel bị quân A-si-ri xâm chiếm năm 722 Trước Công nguyên (B.C) và rồi đến Giu-đa năm 586 Trước Công nguyên (B.C). Cả hai nước đều bị chấm dứt và dân chúng bị lưu đày.

Tiên tri Ê-sai sống và tuyên cáo lời Chúa tại Giê-ru-sa-lem trong lúc quân A-si-ri xâm chiếm miền bắc Israel. Ông cố dùng lời Chúa khuyên bảo Giu-đa tin cậy nơi Chúa và từ bỏ nhờ cậy sức mạnh loài người, nhưng cũng thất bại.

Ê-sai 40-60 được gọi là Sách An Ủi, vì tiên tri Ê-sai nói đến không những việc khôi phục Giu-đa nhưng còn tiên báo về sự xuất hiện của Người Đầy Tớ của Chúa sẽ làm Vua Mê-si-a. Dân Chúa sẽ hồi hương để chuẩn bị đón chờ Đấng Mê-si-a là người cứu chuộc dân Chúa.

 

Ê-sai, nhà tiên tri của giai đoạn sau khi dân Chúa lưu đày trở về

Dân Chúa, Israel và Giu-đa, sau khi hồi hương đều trông mong vinh quang, tự do, thịnh vượng và an bình. Tiên tri Ê-sai có quan hệ về sự hồi phục của dân Chúa sau lưu đày.

Lời tiên tri của Ê-sai khuyến giục dân Chúa thiết lập một cuộc thờ phượng mới dưới sự lãnh đạo của Giê-ru-ba-bên và Giô-suê, A-ghê và Xa-cha-ri, Ma-la-chi, Ê-xơ-ra và Nê-hê-mi. Phạm vi của sách tiên tri Ê-sai đưa chúng ta đi xa hơn thời đại của Ê-sai, qua cả những ngày tái thiết sau lưu đày đến tận trời mới và đất mới.

Phúc âm Lu-ca 4:16-21 ghi rằng:

Đức Chúa Jêsus đến thành Na-xa-rét, là nơi dưỡng dục Ngài. Theo thói quen, nhằm ngày Sa-bát, Ngài vào nhà hội, đứng dậy và đọc.

17Có người trao sách tiên tri Ê-sai cho Ngài, Ngài dở ra, gặp chỗ có chép rằng:

18Thần của Chúa ngự trên ta; Vì Ngài đã xức dầu cho ta đặng truyền tin lành cho kẻ nghèo;

19Ngài đã sai ta để rao cho kẻ bị cầm được tha, Kẻ mù được sáng, Kẻ bị hà hiếp được tự do; Và để đồn ra năm lành của Chúa.

20Đoạn, Ngài xếp sách, trả lại cho kẻ giúp việc, rồi ngồi xuống; mọi người trong nhà hội đều chăm chỉ ngó Ngài.

21Ngài bèn phán rằng: Hôm nay đã được ứng nghiệm lời Kinh thánh mà các ngươi mới vừa nghe đó.”

Hôm ấy Chúa Giê-xu đã đọc sách tiên tri Ê-sai 61:1-2

Lu-ca 24:44 cũng ghi rằng:

44Đoạn, Ngài phán rằng: Ấy đó là điều mà khi ta còn ở với các ngươi, ta bảo các ngươi rằng mọi sự đã chép về ta trong luật pháp Môi-se, các sách tiên tri, cùng các thi thiên phải được ứng nghiệm.”

Ê-sai 52:13 - 53:12 chính là những lời tiên tri về chính Chúa Giê-xu mà Ngài đã công khai xác nhận. Ê-sai đã tiên tri về Chúa Cứu Thế qua hình ảnh: Tôi tớ Ta trong các phân đoạn Kinh thánh này. Chúa Giê-xu còn xác nhận Thi-thiên cũng có các lời tiên tri về chính Ngài (Thi-thiên 2:7; 16:10; 22:14-18).

Sách tiên tri Ê-sai xác nhận rằng sự cứu rỗi thật sự phải từ Đức Chúa Trời. Đây cũng chính là chủ đề Tin Mừng trong toàn sách tiên tri Ê-sai. Sự cứu rỗi trong tiên tri Ê-sai có hai khía cạnh:

1. Sự minh định về đắc thắng của những dân Chúa còn sống sót sau lưu đầy

2. Sự sỉ nhục và trả thù trên những kẻ vô đạo.

Lời tiên tri gây cảm hứng cho dân Chúa qua khải tượng về tạo vật mới và Giê-ru-sa-lem mới trong khi thúc giục họ trung tín, làm điều công chính, thương yêu và chính trực.

Ê-sai còn cho biết rằng Cứu Rỗi không phải chỉ cho dân Chúa mà còn cho cả các dân ngoại. Vì thế khi đọc tiên tri Ê-sai, chúng ta biết rằng chính chúng ta cũng được hưởng sự cứu rỗi mà tiên tri này nói tới.

 

Nguyễn Sinh