BÀI 11: TÌM HIỂU SÁCH TIÊN TRI GIÊ-RÊ-MI VÀ CA THƯƠNG

03-05-2018 522

Tìm hiểu sách Tiên tri Giê-rê-mi và Ca Thương

 

Đây là câu chuyện một thanh niên xuất thân từ một tỉnh nhỏ, được Chúa kêu gọi đảm nhiệm sứ vụ quan trọng của một nhà tiên tri là sứ giả của Chúa. Đó là Giê-rê-mi. Giê-rê-mi sống tại làng A-na-tốt cách Giê-ru-sa-lem chừng vài cây số. Cha Giê-rê-mi là thầy tư tế Hinh-kia nên ảnh hưởng đạo đức rất cao trọng.

Chúa đã có một chức nghiệp dành cho Giê-rê-mi tốt hơn là nối gót cha làm thầy tư tế phục vụ trong đền thờ. Chúa chỉ định thanh niên này làm một tiên tri của Chúa trong thời gian rất thử thách của lịch sử dân Chúa.

Chúa đã chọn Giê-rê-mi, một thanh niên nhạy cảm, nhút nhát để làm một sứ vụ dường như không thích hợp. Chúa phán bảo Giê-rê-mi khi ông khước từ với các lý do riêng của mình rằng:

4Có lời Đức Giê-hô-va phán cùng tôi như vầy: Trước khi tạo nên ngươi trong lòng mẹ, ta đã biết ngươi rồi;5trước khi ngươi sanh ra, ta đã biệt riêng ngươi, lập ngươi làm kẻ tiên tri cho các nước.

6Tôi thưa rằng: Ôi! Hỡi Chúa Giê-hô-va, nầy tôi chẳng biết nói chi, vì tôi là con trẻ.

7Nhưng Đức Giê-hô-va lại phán: Chớ nói: Tôi là con trẻ; vì ngươi sẽ đi khắp nơi nào ta sai ngươi đi, và sẽ nói mọi điều ta truyền cho nói. 8Đừng sợ vì cớ chúng nó; vì ta ở với ngươi đặng giải cứu ngươi, Đức Giê-hô-va phán vậy.” Giê-rê-mi 1:4-8.

Khác hẳn với nhiều tiên tri, Giê-rê-mi nói nhiều về bản thân mình:

Giê-rê-mi là thầy tư tế do truyền thống gia đình.

Được Chúa kêu gọi làm tiên tri rất sớm. Giê-rê-mi khước từ viện lẽ rằng:

Còn trẻ tuổi (mới có 21), không kinh nghiệm, thiếu ăn nói.

Nhưng Giê-rê-mi 1:5 ghi lời Chúa rằng: “5trước khi ngươi sanh ra, ta đã biệt riêng ngươi, lập ngươi làm kẻ tiên tri cho các nước.”

Giê-rê-mi phải sống độc thân, Giê-rê-mi 16:1-2 “Lời của Đức Giê-hô-va phán cùng tôi như vầy:

2Ngươi chớ cưới vợ, chớ có con trai con gái trong chốn nầy.

Giê-rê-mi nói tiên tri trong thời gian Israel bị xâm chiếm và dân bị lưu đầy còn Giu đa đang trong thời suy thoái.

Ngay sau khi vua Giô-si-a băng hà, nước Giu-đa tiến nhanh đến chỗ suy bại. Sau trận chiến tại Cát-sơ-mia, Giu-đa trở thành chư hầu của Ai-cập. Khoảng 12 năm sau đó, Vua Ba-by-luân là Nê-bu-cát-nết-sa xua quân chiếm Giê-ru-sa-lem và bắt đầu lưu đầy toàn thể vương gia và nam giới trong nước trong suốt 11 năm sau đó. Một số những người nghèo khó nhất còn được sống sót tại trong đất. Giê-rê-mi tiếp tục sứ vụ với họ cho đến khi những người này sang Ai-cập. Ông cũng sang Ai-cập và trách mắng họ về lỗi lầm của họ. Cái chết của Giê-rê-mi có mấy giả thuyết theo truyền thống là: Sử gia Tertullian nói rằng người Do-thái ném đá ông chết tại Ai-cập. Trong khi đó theo truyền thuyết Do-thái  thì Giê-rê-mi trốn sang Ba-by-luân và chết tại đó.

 

Giê-rê-mi được Chúa gọi làm tiên tri vào năm thứ 13 đời vua Giô-si-a. Giê-rê-mi nói tiên tri hơn 40 năm. Ông bắt đầu sứ vụ tiên tri 60 năm sau tiên tri Ê-sai.

Giê-rê-mi làm tiên tri cùng thời với nữ tiên tri Hun-đa và với các tiên tri Ha-ba-cúc, Sô-phô-ni, Ê-xê-chi-ên và Đa-ni-ên.

Giê-rê-mi gặp nhiều khó khăn bách hại khi thi hành chức vụ tiên tri.

Giê-rê-mi 26:7-16 miêu tả ông gặp nguy nan vì triều đình và dân chúng cho ông nói tiên tri sai.

24Bấy giờ tay A-hi-cam, con trai Sa-phan, binh vực Giê-rê-mi, và gàn trở cho khỏi phó người trong tay dân chúng đặng làm cho chết.”

Nội dung sách tiên tri Giê-rê-mi:

Giê-rê-mi nói tiên tri về:

1. Giu-đa – Việc bị lưu đầy; việc phục hồi

2. Các thành phố - Giê-ru-sa-lem; Ba-by-luân; Đa-mách

3. Các nước – A-cập; Phi-lit-ti-a; Mô-áp; Am-môn; Ê-đôm; Ê-lam; Ba-by-luân.

4. Đấng Mê-si-a.

Khi dạy dân Chúa, tiên tri Giê-rê-mi dùng nhiều biểu tượng.

Một lần Chúa bảo ông mang một giây lưng mục nát; lần khác mang một cái ách trên cổ, như con bò; Chúa bảo ông đập vỡ một cái chai trước mặt vua; Chúa bảo ông mua một miếng ruộng rồi đem chôn giấy mua ruộng trong đó.

Chúa Cứu Thế được miêu tả bằng các hình thức như:

- Nguồn Nước Sống: 2:13

- Người thầy thuốc: 8:22

- Đấng Chăn chiên: 31:10

- Nhánh Công Bình: 23:5

- Vua Đa-vít: 30:9

- Đấng Cứu Chuộc: 50:34

- Đức Giê-hô-va, sự công bình: 23:6

Giê-rê-mi là vị tiên tri thứ chín. Nói tiên tri trong vương quốc Giu-đa ở miền nam trước thời kỳ vương quốc bị lưu đày và trong thời gian nước bị chiếm đóng. Giê-rê-mi phục vụ trong ba vương triều: Giô-si-a, Giê-hô-gia-kim, và Sê-đê-kia.

Trong đời tiên tri Giê-rê-mi có ba đại sự xảy ra:

1. Trận chiến Mê-ghi-đô: giữa Giu-đa và Ai-cập. Trong trận này vua Giô-si-a bị giết.

2. Trận chiến Cát-sơ-mi-a bốn năm sau dưới triều vua Giê-hô-gia-kim. Ba-by-luân đánh thắng Ai-cập.

Nê-bu-cát-nết-sa chiếm nước Giu-đa và bắt Dân Giu-đa lưu đày sang Ba-by-luân lần đầu.

3. Nê-bu-cát-nết-sa thống lĩnh Giê-ru-sa-lem, phá huỷ đền thờ và bắt nốt số dân còn lại lưu đày sang Ba-by-luân.

 

Nhiệm vụ tiên tri của Giê-rê-mi:

Trước khi Giê-ru-sa-lem bị chiếm:  Giê-rê-mi 2-38.

Lời Tiên tri trong triều đại vua Giô-si-a  2:1 - 12:17

Lời Tiên tri trong triều đại vua Giê-hô-gia-kim 13:1 – 20:18; 25:1 – 27:11

Lời Tiên tri trong triều đại vua Sê-đê-kia   21:1 – 24:10; 27:12 – 39:18

 

Những lời tiên tri về tương lai:

1. Cách Chúa ứng xử với nước Giu-đa  Giê-rê-mi 23; 31.

2. Sự xâm chiếm đất của Nê-bu-cát nết-sa, vua Ba-by-luân  Giê-rê-mi 20:4

3. Cuộc lưu đày của dân Giu-đa sang Ba-by-luân và cuộc hồi hương sau 70 năm Giê-rê-mi 25 và 26

4. Tiên tri về Đấng Mê-si-a Giê-rê-mi 23:6;  30:4-11; 33:14-26

5. Israel sẽ bị tản lạc khắp các nước trên đất Giê-rê-mi 24

6. Phục hồi sau cùng của Israel Giê-rê-mi 23:1-40; 32:37-41.

 

Tổng luận về Tiên tri Giê-rê-mi:

Tiên tri Giê-rê-mi đứng giữa cũ và mới.

Cuộc đời nhà tiên tri này nhiều căng thẳng, chính bản thân kinh nghiệm ngoại lai và đau khổ của đời lưu đày. Lời chứng của ông và những chi tiết về bản thân ông cho ta thấy một người phát ngôn của Chúa, một người trung gian của dân tộc, một dụng cụ của chiến tranh và một người an ủi dân Chúa.

Giê-rê-mi phê bình gay gắt sự thối nát, bất công và sự phá sản về giao ước trong thời đại ông.

Giê-rê-mi lý luận và tranh cãi với mọi người đương thời.

Ông khuyến khích người tin Chúa hết lòng kính thờ Chúa và trông chờ vương quốc và sự công chính của Ngài.

Ông nói về một thời đại mới khi Chúa đổi mới giao ước, thay đổi người dân, thực hiện thời đại Mê-si-a và hoàn thành mọi lời tuyên hứa long trọng nhất.

Tâm điểm của sứ điệp Giê-rê-mi là sự tự do của Chúa.

Chúa tự do giáng họa, đoán phạt, trả thù, minh oan và phục hồi.

Vì vậy người công chính có hy vọng.

Nhưng Giê-rê-mi cũng cảnh báo mọi người đừng nên coi thường Chúa, tìm cách hệ thống hóa Chúa hay là giới hạn Ngài.

Chúa hành động để mạc khải mục đích, ân sủng và tự do.

Chúa thật vĩ đại và huyền diệu trong các kế hoạch của Ngài cho dân Chúa.

 

Tìm hiểu Sách Ca-thương

Đây là một tập thi ca ngắn của Kinh thánh.

Tác giả là nhà Tiên tri Giê-rê-mi.

Ca-thương hay Ai ca (KT Công Giáo) gồm năm bài thơ. Không phải chỉ là than khóc. Bên trên những đám mây than khóc của nhà thơ về tội ác của dân tộc, Mặt Trời Công Chính của Chúa mọc lên.

Ca-thương 3: 22-27 ghi:

22Ấy là nhờ sự nhân từ Đức Giê-hô-va mà chúng ta chưa tuyệt. Vì sự thương xót của Ngài chẳng dứt;

23Mỗi buổi sáng thì lại mới luôn, sự thành tín Ngài là lớn lắm.

24Hồn ta nói: Đức Giê-hô-va là cơ nghiệp ta, nên ta để lòng trông cậy nơi Ngài.

25Đức Giê-hô-va ban sự nhân từ cho những kẻ trông đợi Ngài, cho linh hồn tìm cầu Ngài.

26Thật tốt cho người trông mong và yên lặng đợi chờ sự cứu rỗi của Đức Giê-hô-va.

27Thật tốt cho người mang ách lúc trẻ thơ.”

Ân huệ của Chúa luôn chiếu sáng bên trên những đám mây tội ác như Rô-ma 5:20 đã dạy: “20Vả, luật pháp đã xen vào, hầu cho tội lỗi gia thêm; nhưng nơi nào tội lỗi đã gia thêm, thì ân điển lại càng dư dật hơn nữa,”

Ân huệ của Chúa luôn chiếu sáng trong tâm hồn những người hết lòng tin cậy Chúa trong niềm tin đạt vững nơi Chúa Cứu Thế Giê-xu là Đấng: ban mão hoa cho kẻ buồn rầu ở Si-ôn thay vì tro bụi, ban dầu vui mừng thay vì tang chế, ban áo ngợi khen thay vì lòng nặng nề; hầu cho những kẻ ấy được xưng là cây của sự công bình, là cây Đức Giê-hô-va đã trồng để được vinh hiển.” (Ê-sai 61:3).

Bạn có thể đọc lại các câu Ca-thương sau đây để thêm lòng kính mến Chúa:

31Vì Chúa chẳng hề bỏ cho đến đời đời.

32Dầu Ngài đã làm cho lo buồn, còn sẽ thương xót theo sự dư dật của lòng nhân từ Ngài;

33Vì ấy là chẳng phải bổn tâm Ngài làm cho con cái loài người cực khổ và buồn rầu.”

Ca-thương 3:31-33.

40Chúng ta hãy xét và thử đường mình, trở về cùng Đức Giê-hô-va.

40Đúng ra, ta phải tự xét mình để ăn năn và quay lại với Chúa.

41Chúng ta hãy giơ lòng và tay lên đến Đức Chúa Trời trên trời.

Ca-thương 3:40-41.

Hỡi Đức Giê-hô-va, tôi từ nơi ngục tối rất sâu kêu cầu danh Ngài.

56Ngài chắc đã nghe tiếng tôi, xin đừng bịt tai khỏi hơi thở và lời kêu van tôi.

57Ngày tôi cầu Ngài, Ngài đã đến gần tôi, đã phán cùng tôi: Chớ sợ hãi chi!

Ca-thương 3:55-57.

 

Nguyễn Sinh